Dit jaar vindt op dinsdag 1 september 2026 voor de 35ste keer de Bert van Selmlezing plaats, ter opening van het academische jaar van de Opleiding Nederlandse taal en cultuur van de Universiteit Leiden. De lezing wordt dit jaar gehouden door prof. dr. Alicia Montoya (Radboud Universiteit Nijmegen)
Appels met peren vergelijken? Op zoek naar ‘middlebrow’ boekbezit in de achttiende eeuw
Hoe kunnen we meten welke impact schrijvers in de achttiende eeuw hebben gehad? Zijn er kwantitatieve methoden om te bepalen welke boeken het goed deden bij lezers en om daarbij onderscheid te maken tussen verschillende lezersgroepen? Welke werken circuleerden er in deze tijd en hoe pasten ze in de toenmalige boek- en leescultuur? Een belangrijke bron om deze vragen te beantwoorden zijn de honderden veilingcatalogi van privébibliotheken die in de achttiende-eeuwse Republiek waren gedrukt en die voor het eerst door Bert van Selm zijn ontsloten.
In deze vijfendertigste editie van de Van Selmlezing wordt nagegaan hoe we anno 2026 deze bronnen kunnen gebruiken om particulier boekbezit te bestuderen en om de meest commercieel succesvolle boeken en auteurs uit het verleden te identificeren. Om dit te doen wordt de toepasbaarheid van het moderne begrip middlebrow getoetst, evenals het daaraan verwante begrip bestseller, op het soort boeken dat achttiende-eeuwse Nederlanders in hun bibliotheek hadden. Hiermee wordt een fundamenteel methodologisch probleem aan de orde gesteld: is het überhaupt mogelijk om dergelijke transnationale, diachrone vergelijkingen te maken en zo ja, welke expertise en (digitale) gereedschappen zijn daarvoor nodig?
Deze verkenning levert soms verrassende inzichten op over ‘vergeten’ bestsellers, over het belang van religieuze boeken en van narratieve proza en over specifieke lezersgroepen in de Republiek zoals vrouwen en de leden van de Sefardische elite. Ten slotte maakt het begrip middlebrow zichtbaar welke rol boeken speelden in de processen van culturele democratisering die kenmerkend waren voor de Verlichting,waarbij auteurs en uitgevers in de achttiende eeuw actief bezig waren de smaak van het publiek te vormen om een nieuw lezerspubliek te creëren.
Over de spreker
Alicia Montoya is hoogleraar Franse letterkunde en cultuur aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Haar onderzoek richt zich op de Franse en Europese literatuurgeschiedenis, met speciale aandacht voor de rol van boekgeschiedenis, kennisproductie en cultuurtransmissie in de vroegmoderne tijd. Haar meest recente publicaties zijn (red., met Lieke van Deinsen) Digitising Women’s Book Histories, Middle Ages – 1830 (2026) en (met Simon Burrows) Making the Enlightenment Common Reader. Publishers, Canons, Books and their Owners in Eighteenth-Century Holland, France and Britain (2026).
Aanmelden
De lezing vindt plaats op dinsdagmiddag 1 september 2026 om 16:15 in het Lipsiusgebouw van de Universiteit Leiden. De zaal wordt later bekend gemaakt. De toegang is vrij, u hoeft zich niet vooraf aan te melden. Appels met peren vergelijken? Op zoek naar ‘middlebrow’ boekbezit in de achttiende eeuw – Universiteit Leiden
Datum dinsdag 1 september 2026
Tijd16:15 – 17:15 uur
Serie Bert van Selm-lezing
Locatie Lipsius
Cleveringaplaats 1
2311 BD Leiden
Zaal003
